Equazione quartica
| Pe' faore scancellate 'sta rrobba Please delete / Löschen sie bitte / Cancellate prego / Supprimez s'il vous plaît / Borrade por favor / Пожалуйста, удалите |
Si definìsc equaziòn e' quartò gradò o quartìc quellequaziòn algebrìc in cui o' gradò cchiu' aveto dellincognìt è o' quartò. int'a' formà canonicà, assumè a' formà
L primà soluziòn generàl dellequaziòn e' quartò gradò si devè o' matematìc italiàn Ludovìc Ferrarì, pubblicàt pèrò into 1545 nellArtìs Magnaè sivè de regulìs algebraicìs e' Gerolàm Cardano. Dòp a' pubblicaziòn ro' fatic e' Cardanò, ca' contenèv pure o' metodò risolutìv dellequaziòn e' terzò gradò, si profùs grandè impègn into trovàr e' soluziòn generàl e' equaziòn e' quintò gradò e superiorè, ma invanò: sul duje secolì e miez dopò, Ruffìn ed Abèl, a distànz e' pochì decènn lunò dallaltrò, dimostraròn ca' nun esistevàn metodì risolutìv generàl ppe equaziòn e' gradò superiòr o' quarto. Infàtt e' lavorì e' Paolò Ruffìn ro' 1799, in manièr incompletà, e e' Nièls Abèl into 1824, in manièr esaustivà, costituiscòn complessivamènt chello oggì notò comm Teorèm e' Abel-Ruffinì. In particolàr o' torinès Lagràng trovò ca' lequaziòn risolvènt e' unequaziòn e' quintò gradò è unequaziòn e' sestò. o' tuttò si ricollegà, tramìt e' lavorì e' Lagrangè, a' risultàt e' Galoìs int'a' teorià dei gruppì.