Ardica

'A Wikipedia.
Vaje a: navigazione, truova
Št'artícule è štate scritt a la manèra sudd-laziale - cominése. (Ertegrafía)
Ardica
Urtica dioica
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Plantae
Sottërègn Tracheobionta
Superdëvësion Spermatophyta
Dëvësion Magnoliophyta
Class Magnoliopsida
Sottëclass Rosidae
Órdënë Urticales
Famiglia Urticaceae
Jènërë Urtica
Spèc U. dioica
Nommenclatura binommiale
Urtica dioica
L., 1753

Nòm sciëndífëchë[càgna | càgna surgente]

Urtica dioica L. , (Urtica sicula Gasp.).

Dëscrëzzion[càgna | càgna surgente]

L’ardica è n’èrva prènn ávëta 30-120 cm, ë chëlor verd cárëchë.

Tè ciert rádëchë chë z’allònghënë e chë štríscënë sott sott la tèrra e da jess sbúchënë gl fušt ritt e squadrat, ë chëlor rëssaštr o ggiallaštr, quasc sèmb senza rámëra, rëchëpiert ë pir chë púngëchianë.

Lë frunn, chë 4 štípëlë líbbërë lòngh 3 mm, suó ròss, oppòšt, a forma ë langia, pëlos e chë gl diend torn torn. Suó assá cchiù lòngh (5 cm) chë larië. La ponda fënisc chë në duènd appëzzëtuat cchiù luongh ë tutt gl at, e gl cur è a forma dë còr. Gl chëlor è verd cup a part ë ngima, cchiù chiar a part ë sott. Gl përnucc è cchiù curt ë la lámëna. Pur ess suó rëchëpèrt ë pir pëngëchius.

Gl sciuor suo pëccërigl e rëštritt a pallòttëlë (ghlëmèrëlë), ggiall-vërdaštr o rëssaštr. Scëríscënë da maj a nëviembr. Mbëllënazzion anëmògama.

Gl frutt è në dëclèsië a forma d’uov allëngat, ë chëlor marron-glëviaštr, chë tè në ciurc ë pir mbonda, rënghius dend a gl tèpalë chë cë crësciut torn torn.

Andó zë tròva[càgna | càgna surgente]

Dend a gl bbòsch, a gl luat ë lë víë, andó la tèrra nën è fatiata, zzòn abbëtat,da lë chian fin a 1.800 (2.300) m n.l.m. Cresc quasc pë tutt gl munn.

Us[càgna | càgna surgente]

Mmëdëcina[càgna | càgna surgente]

È bbòna pë chi tè gl ásëma e pë chi tè gl diabbèt, tògl la ruscia a gl capigl, fà calà lë latt a lë fémmënë ch’alláttanë, ferma lë scit ë sangh, è diurètëca e fa allëggërì mègl dòpp magnà.

Lë frunn sé suó addëprat pë tògl lë siv a lë pèll rass e pë chëruà gl dëlur rëumátëcë e traumátëcë.

Cucina[càgna | càgna surgente]

Lë pond ë lë chiand ggion zë puonn chënzëmuà dend a lë mënèštr, vëglit e rëpassat a la frëssora, ammassat nziem a la farina pë fà gl maccarun.

At us[càgna | càgna surgente]

Lë fibbr lòngh dav në tëssut tuošt, suocc a la cánava.

Da lë frunn e da lë rádëchë zë pònn avé culurand addëprat pë fà mmëdëcin, cusmétëcë e rësòlië.

Pë štrëchià gl pëducchië chë zë fav ngim’a lë chiand, z’addòpra gl líquëdë ë l’ardica lassat ammòll dend a l’acqua pë 12 or.