Frávëla salvátëca

'A Wikipedia.
Vaje a: navigazione, truova
Št'artícule è štate scritt a la manèra sudd-laziale - cominése. (Ertegrafía)
Frávëla salvátëca
20130504Erdebeeren Schwetzinger Hardt1.jpg
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Plantae
Sottërègn Tracheobionta
Superdëvësion Spermatophyta
Dëvësion Magnoliophyta
Class Magnoliopsida
Sottëclass Rosidae
Órdënë Rosales
Famiglia Rosaceae
Tribbù Fragarieae
Sottotribbù Fragariinae
Jènërë Fragaria
Spèc F. vesca
Nommenclatura binommiale
Fragaria vesca
L., 1753

Nòm sciëndífëchë[càgna | càgna surgente]

Fragaria vesca L.

Dëscrëzzion[càgna | càgna surgente]

Èrva prènn, rádëca ë sguinz, fušt fin fin, curt, ávëta 5-20 cm.

Frunn[càgna | càgna surgente]

Suó ert, lòngh quasc comm a gl scap, chë në përnucc pëlus, oval e tagliat a tre pèzzëra. Gl luat pë ngòppa è verd cup, quigl pë sott è gghiangaštr e puoch pëlus. Štëlun aérëë, chë në’míttënë quasc má lë rádëchë.

Sciuor[càgna | càgna surgente]

Scap chë 1 a 3 sciuor irt (quann sarav addëvëndat frutt sarav appis), sèpalë triangular, 5 pètalë gghiangh. Scëríscënë da abbril a ggiugn.

Frutt[càgna | càgna surgente]

Suó achènië nir e pëccërigl, spas ngim’a gl rëcëttáculë abbëttat, carnus, oval e rusc, chë zë štaccanë fácëlë fácëlë da gl cálëcë. Tutt ssë cos mess anziem fav la frávëla.

Frutt (fávësa bbacca)

Addó zë tròva[càgna | càgna surgente]

Cë piac gl pòst a mèsa mbréa, mmies a gl favit, lë pinet, lë fratt. Cresc da 200 a 1900 (2400) m n.l.m. Šta a tutt lë part fredd e tëmbërat ë l’Aurasia.

Zë pò chënfonn chë …[càgna | càgna surgente]

  • Frávëla mëscata (Fragraria moscata Duchesne) chë tè fušt cchiù ruoss(20 a 40 cm) e frutt chë nën zë štáccanë fácëlë.
  • Frávëla verd (Fragraria viridis Duchesne) chë në'tè gl štëlun, lë frunn cchiù pëlos, pètalë gghiangh-ggiall, frutt senza achènië sott a tutt e chë nën zë štáccanë fácëlë da gl cálëcë.
  • Frávëla d'Innia (Duchesnea indica (Andrews) Focke, Fragraria indica Andr., Potentilla indica) chë zë rëchënosc pëcché tè gl pètalë ggiall.

Us[càgna | càgna surgente]

Mmëdëcina[càgna | càgna surgente]

La rádëca è bbòna comm apërëtiva, dëpurativa e diurètëca e pò èss addëprat da gl artrítëcë, da gl reumátëcë e da chigl chë tiev la sciátëca e lë prèt a gl rin.

Lë tisan ë lë frunn ggióvanë, senza përnucc, suó diurètëchë e përguativ e suó bbuon pë chëruà lë mmalatíë ë gl rin.

Gl rëcòtt fa rëmënì gl appëtit, è diurètëchë e rëpëlisc gl cuorp da gl ácëdë úrëcë.

Lë frunn puonn èss addëprat pë prëparà mbiaštr condr a lë mërròid e lë piaj. Trëttiat zë míttënë ngim’a gl accèss pëzzëlènd.

Cucina[càgna | càgna surgente]

Lë tisan ë frávëla puonn èss addëprat pur pë sëštituì gl tè. Lë frávëlë suó në frutt ipëcalòrëchë, dav 27 caluríë pë 100 g, ma attënzion a nën në magnà truopp ca ciert përzun pëtéssënë acchiappà allërgíë e frëccëcarèll. Zë chënzúmanë fresch e còtt (cërbett, chëmbëttur, rësòlië, scirupp, vin, such pë vev e pë acchëmbagnà la carn).