Sammuch

'A Wikipedia.
(Redirect 'a Sammuk)
Vaje a: navigazione, truova
N'ata variante:
(nome differente)

Št'artícule è štate scritt a la manèra sudd-laziale - cominése. (Ertegrafía)
Sammuch
Sambucus nigra 2004 c.jpg
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Plantae
Sottërègn Tracheobionta
Dëvësion Magnoliophyta
Class Magnoliopsida
Órdënë Dipsacales
Famiglia Caprifoliaceae
Jènërë Sambucus
Spèc S. nigra
Nommenclatura binommiale
Sambucus nigra
L.

Nome scendífeche[càgna | càgna surgente]

Sambucus nigra L.

Descrezzione[càgna | càgna surgente]

Gle sammuche è n’álbere peccerigle (1 a 8 m) de la famiglia de le Crapefrennácée (Caprifoliaceae). Monnassá, prò, gle jènere Sambucus è štate cullecate dénd'a la famiglia de l'Adoxácee (Adoxaceae). È na chianda netròfela che se tròva miés'a le fratte o dénd'a gle bòsche úmmede, andó la tèrra tè ne muare e azòte. Crésce affin'a 1.400 mètre ávete. Gle sammuche tè dénd'a le rámera ne medulle ruosse, ghianghe é assá liégghie. Le frunne suo oppošte, mbarepennate, quasce sèmbe che 5 frennecèlle ovate-langiolate é appezzetate, sechettate a gle late. Scerisce da abbrile a giugne. Gle sciuore suo peccerigle, mbrefemate, ghiangaštre, reštritte a cendenare a forma e mbrèlla. Gle frutte, che se fave a gle misce d'aušte é de settiémbre, suo tunne, peccerigle é nire-viulácee.

Us[càgna | càgna surgente]

Sciuor[càgna | càgna surgente]

Sciuor ë sammuch višt da vëcin

Chë gl sciuor zë pò fà në scirupp chë z’allònga chë l’akkua. Tògl la set quann fà call.

Sèmb da gl sciuor, zë caccia në succh chë z’addòpra pë fà në lëquor chiamat sammuca, pur së a gl juorn ë uoj zë fa quasc ndutt chë gl ánëcë.

Pë avé në cunnëmiend mbrëfëmuat, zë ponn mett 10 g ë sciuor sicch dend a në litr ë acit, lassènnëlë a gl sol pë quínëcë juorn.

Ponn sërvì a mbrëfëmuà la bbirra e lë vin.

Frutt[càgna | càgna surgente]

Frutt ë sammuch

Chë gl frutt zë fa na chëmbëttura, chë prò par ca manna spiss ë cuorp quann zë në magna në muar. Piácënë assá a gl mierl, gl túrdëlë, gl piássërë, gl piett rusc, ...

L’aggènd ë gl pais ë gl nòrd Auròpa në fav në vin.

Zë në pò fà në gnòštr chë në chëlor chë va da gl bblu a gl viòla. Pë quess, zë tieva macënà gl frutt dend a l'acqua, lassènnëglë ammòll na jërnata sana chë ddu cucchiar ë tè (che, essènn ricch ë tannin, fissa bbuon gl chëlor). Zë filtra e zë fa vogl dend a na cazzaròla schëpërkiata. Òpp quess, zë jetta dend allum ë pëtassië mbólvërë e na ndecchia ë ggòmma arábëca macënata fina fina.

Frunn[càgna | càgna surgente]

Pë fà foj gl surg chë štav dend a gl uort, z’azzúppënë diec chil ë frunn dend a vind letra d’acqua pë na décëma ë juorn. Fatt quess z’annacqua tutt cos chë n’ávëtë diec letra d’acqua. Zë pomba cchiù vòt attòrn a lë chiand attaccat da gl surg. Pò sërvì pur condr a gl frúschëlë, lë magnacòzz, lë fërmich, lë címmëcë, ...

Legn[càgna | càgna surgente]

Gl còr tiénnërë ë lë rámëra zë vacanda fácëlë fácëlë; zë në rrèsc a fà na spèc ë fëšchiariegl.

Përëculosëtà[càgna | càgna surgente]

La chianda è tutta quanda vëlenosa pëbbía ë gl cianur e ciert alcalòidë chë tè dend. Sulamènd gl sciuor e gl frutt bbiegl fatt (ma no gl uëssëciegl chë štav dend) nën suo vëlënus. Quann zë fa la chëmbëttura, la còtta avašta a fà scrià gl chëmbuošt cianogënétëcë.

Vide pure[càgna | càgna surgente]

  • Sammuco: la spèce Sambucus nigra scritt pe napuletane letterarie.