Jump to content

Sicilia (pristoria): Cagnamiente nfra 'e versiune

nisciuno oggetto d' 'o cagnamiento
mNessun oggetto della modifica
Nessun oggetto della modifica
== Periodo Antico ==
Quanno accuminzajeaccummenzaje 'a '''storia d'a [[Sicilia]]'''? Chesta è 'na dumanna a cui 'e stuoreche nun hanno truvato maimaje risposta. Certo ca 'a truvà è mpussibele, pecché storia signifeca fatte succiesse e pruvate cu ducumiente, ducumiente che diceno chello ca have succiesso dint'ô passato.
 
D'a [[storia d'a Sicilia]] nuiatrinujate nun 'e tenimmo ste ducumiente, pecché ll’artell'arte d'a '''[[scrittura]]''', cuntrariemente â '''[[civilizzazzione eggizziana]]''' e ad ate d'o vicino oriente, dint'a ll'occidente ancora nun se canusceva. E pure tenimmo nutizzie apprussimate 'e ll’arball'arba d'a Sicilia pe mmienzo 'e cunte fatte 'e ginirazzione in ginirazzione, 'e '''[[poete-cantastorie]]''' che cuntavano ll'atte iroiche 'e ll'ommene, quanno ancora nun se canusceva 'a scrittura e po' pe mmienzo 'e '''[[Tucidede]]''' ed '''[[Erodoto]]''', stuoreche grieche, i quali ce riportano chello che se sapeva d'o passato, tramannato 'e vocca 'n vocca e perciò cu na base storica debole, ma tanto utele.
 
Ate nnutizzie cchiù o meno ricente ce l'have date 'a '''[[paliontoluggia]]''' , ca è na scienza affermata, e che pe mmienzo 'e [[scave]], have rinisciuto a fa' nu cierto lustro ncopp'a '''[[ll'abbitante d'a Sicilia]]''' 'e cocche tre mila anne fa e anche 'e primma. Perciò se pò dicere ca la pristoria d'a Sicila, ce vene 'a cunte, tradizzione, pueme e '''[[scave archiologgeche]]'''.
 
Pe mmienzo d'e ssurgente tradizziunale orale, tenimmo nutizzie d'a Sicilia accuminzannoaccummenzanno d'o '''[[tardo neolitico]]''', vo' dicere accuminzannoaccummenzanno d'a fine 'e ll' '''[[età d'a preta]]''' e nfra 'u miezzo 'e ll' '''[[età d'o rramme e d'o bronzo]]'''. E' pe mienzo 'e ste cunte e lliggenne ca sapimmo ca 'e primme ad abbità ll'isula fujeno 'e '''[[Ciclope]]''' ed 'e '''[[Listrigone]]'''.
 
'E Ciclope, secunno 'a liggenna erano ommene 'e statura sprupurziunata, cu'n sulo occhiouocchio ncopp"a fronte, gente manza ca se dedicava â pasturizia, mente 'e Listrigone erano chenche viulente 'e latre e assassine: barbare.
 
Anticchia 'e tiempo doppo, verso 'o secolo tridicesimotridicesumo a.C., primmeprimma d'a distrutta 'e '''[[Troia]]''', certe ggente 'e ll' '''[[Iberia]]''' sbarcajene dint'e ccoste nord-occidintale d'laa Sicilia e cuminciajeno a curtivà 'a terra e a organizzarese in cumunità. Percciò nun se trattò 'e n'accupazzione ma 'e 'na migrazzione, pe truvà nu puosto meglio e cchiù tranquillo. Ste ggente fujeno chiammate '''[[Sicane]]''', pecché se dice ca vinivanovenivano 'e vicino ô sciummo '''[[SicanuSicano]]''' dint'a la pinisula iberica e 'uo rerre sujo, secunno 'a tradizzione, era '''[[Cocalo]]'''. [[Tucidede]] ([[V seculo a.C.]]) dice ca 'e Sicane erano 'nu populo origginario d'a Sicilia, voldire 'e razza siciliana.
 
Cocche tiempo doppo n'ato gruppo 'e genti, a quanto pare, 'e ll'[[Italia Cintrale]], sbarcaje puru dint'e ccosticcoste orientale 'e ll'isula e le chiammajeno '''[[Sicule]]''', piglianno o nomme d'o capo sujo ca se chiammava [[Siculo]].
 
Durante tutto sto tiempo paresse ca 'e '''[[Finice]]''' avesseno stabbiluto cierte rapporte cummirciale cu ll'abbitante 'e ll'isula e cierte punte d'appoggiuappoggio p'o cummercio ca facevano toint'o [[Meditirraneo]] e che 'e grieche avesseno visitato l'isolaisula cchiù assaje 'e na vota.
 
Se dice ca 'e Finice, nu populo assaje cchiù avanzato 'e civilizzazzione, avesse dato p'a primma vota '''l'[[alfabbeto]]''' alla ll'abbitante d'a Sicilia, n'alfabbeto cumpostocumpuosto solo 'e vvintidojevintidoje cunsunante, e a ste ccunzunante 'e grieche cchiù appresso 'ce agliuncettenoagghiugnetteno 'e bucale.
 
Ma 'a storia propriamente scritta nun accuminzajeaccummenzaje fino ô [[V seculo a.C.]] E pure a sto punto, parranno sempe d'o passato, tenimmo solo scarse nutizzie ncopp'â Sicilia, che, comme se dicette, ce fujeno date 'a Tucidede quanno se ntirissajenteressaje d'a guerra d'o '''[[Peloponneso]]'''.
 
Manco 'e '''[[Grieche]]''' vinettenovenetteno dint'a Sicilia c'o ntento 'e ll'accupà, nun vinettenovenetteno cu n'aserceto armato, ma, comme 'e sicane, fove 'nu muvimiento 'e mmigrazzione, duvuto ê ddure cundizzione 'e vita dint'ê nnazzione suje, causate 'a situazzione puliteche, ecomomeche e suciale. Nfatte appena sbarcate dint'ê ccoste orientale 'e ll'isula, essenno gente cchiù avanzata in civilizzazzione, espropriajeno 'e tterre ê Sicule e le cacciajeno verso 'o nterno 'e ll'isula, nne facennufacennone nu buono nummuronummero priciuniereprigiuniere pe ll'usà comme schiave.
 
'A primma culonia greca fove '''[[Naxos]]''', funnata dint'ô [[750 a.C.]], mente dint'ô [[734 a.C.]], e '''[[Corinze]]''', cu a capo '''[[Archia]]''', sbarcajeno a '''[[Ortigia]]''' e funnajeno nu paisellopaisiello chiammato '''[[Siracusion]]''', pecché stava vicino a 'na terra margiusa chiammata '''[[Siraca]]'''.
 
Appresso nascette '''[[PalazzoluPalazzolo AcreidiAcreide]]''' ntdint'ô [[664 a.C.]] e '''[[Camarina]]''' ntdint'ô [[598 a.C.]] C'o stisso nomme d'o sciummo Gela fove funnata 'a cità 'e '''[[Gela]]''' ntdint'ô [[589 a.C.]] 'a nu populo ca venette 'a '''[[Creta]]''' e che poi funnaje '''[[Agrigento]]''' ([[Akragas]]) dint'ô [[581 a.C.]]
 
L’uneca culonia custruiuta d'e grieche dint'â parte occidentale 'e ll'isula fove '''[[Selinunti]]'''.
 
Nzemmula a tutta sta gente, truvammo ll''''[[Elimi]]''', nu populo mistirioso che certuni diceno ca sbarcajeno 'n Sicilia doppo 'a caduta 'e Troia e perciò profughepruofughe truiane ca, dicene stanchistanche di'e viaggià, nun vosetteno siguìseguì cchiù a '''[[Enea]]''', atiate dicene ca venetteno 'a ll'[[Etruria]], assicutate 'a ll''''[[etruschi]]'''; truvammo pure ll''''[[Ausoni]]''' 'nta ll’isulell'isule '''[[Pelagie]]''' che venetteno 'a diffirente parte 'e ll'[[Italia]] e, comme se dicette, 'e Finice cu ll'avampuoste suje comme punte d'appoggio p'o cummercio sujo dint'ô Miditerraneo. Se dice ca fujeno issi ca funnajeno '''[[Palermo]]'''.
 
Fino a ora stammo ancora dint'â scena d'a liggenna, ma liggenna storica.
====Sicilia, terra d'ô Sole====
 
Sicilia, terra d'ô Sole.
 
ÈSta messa dintô mienzo d'ô mare Miditerranio comme se ce l'avesse pusata Dio. Vasata d'o sole e binidetta d'a Natura, addiventaje 'o centro d'attrazzione d'o munno civilizzato antico. P'a pusizzione soja puliteca, cummirciale e geografeca, e pe ll'avvantaggio strategico che tene, causaje guerre longhe e battaglie 'e sango tra assaje nazzioni. D'o Sittintrioni ô Miridione, d'o luntano Livante ô vicino Punente, tutti 'a vulevano. Comme se legge dint'e libbre 'e storia siciliana, assaje fujeno 'e Re e le Ginirale che cunchistajeno l' '''"Isula d'o Sole"''' , comme 'a chiammava [[Omero]], ma essa nun fove mai schiava 'e nisciuno. 'A virità è ca essa cunchista tutte c'o sole che sempe brilla, c'o sciauru di zara ca fa stunare, cu ll'arvule chine 'e frutta culuruta, c'a gioia dint'o core, nu sintimento 'e suddisfazzione, n'allusione 'e filicità.
 
'A storia soja pare senza fine.
160

cagnamiente