Wikipedia:Ûs štabbelìt

'A Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

Ûs Uertogràfeche[cagna surgente]

Vôcal Lùngh e Cùrt[cagna surgente]

U mulesàn è na lènghe che té nu rìtme čenduàl (en:Timing (linguistics)). Quéšt vô dìč ca u mulesàn rellèv čièrt sellàbj e l'àvete nò, côm u nglés. Štu rìtme fà demenuà i vôcal ca nun tenn l'ačiènd. I vôcal lùngh rèštene le štéss quànd pèrdene l'ačiènd. Chìll cùrt càgnene.

Vôcàl Lùngh

  • a = a
  • ô = ô

Vôcàl Cùrt

  • è = e (šuà {ə}, côm u "e" frangjés) (bell, bellìn)
  • é = e (šuà {ə}) (nu Frangjés, nu Frangjesòn)
  • i = e (šuà {ə}) (nu pìzzeche, pezzecà)
  • iè = e (šuà {ə}) (nu čll, nu čellòn)
  • o = u (pûr šuà {ə})
  • uò = u {ûwə = ə} (nu jrn, na jurnàt/nu jgh, jugà)
  • ù = ue (wə) (nu cund, cuendà)

I Ččiènd[cagna surgente]

De chiù d'i vôcàl lùngh e cùrt, onj parôl de chiù de dùj sellàbj èda tené na čènd scritt pe marcà a čènd a parlàt.

Marcà u nfenetìv de nu vièrb:

  • Gjuànn u fa semb. (Giovanni lo fa sempre.)
  • Ê Gjuànn i piàč fà. (A Giovanni le piace fare.)
  • Sì scrìv? (Sai scrivere?)
  • Che scriv? (Che scrivi?)

n.b.: sì (tu sai), si (tu sei).

M e N[cagna surgente]

  • nt = nd (n+tuòrn = nduòrn)
  • nc = ng (n+copp = ngopp)
  • ns = nz (n+sômm = nzômm)
  • mv = mb/mm (n+vôcc = mmôcc)
  • mf = mb (n+fačč = mbàčč)
  • mp = mb (n+pénj = mbénj)

Àte sèmbj: nguòll, ngànn, ndèrr, mbrônd (n+frônd: vedét ca u Taliàn "fronte" devènd "frônd" e no "frônt")

Apofônìj (Cagnamiènd Vôcàleche)[cagna surgente]

Candà: Tu chiènd / Iss cànd (en:Apophony)

ex: a>iè, ô>uò

and plural!