Mir

'A Wikipedia.
Vaje a: navigazione, truova
Št'artícule è štate scritt a la manèra sudd-laziale - cominése. (Ertegrafía)
Mir
Malus-domestica-blomstring.JPG
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Plantae
Sottërègn Tracheobionta
Superdëvësion Spermatophyta
Dëvësion Magnoliophyta
Class Magnoliopsida
Sottëclass Rosidae
Órdënë Rosales
Famiglia Rosaceae
Jènërë Malus
Spèc M. domestica
Nommenclatura binommiale
Malus domestica
Borkh., 1760

Gl mir, pl. mela (Malus domestica, Borkh. 1760) è na chianda a frutt ë la famiglia ë lë Rosaceae . È una ë lë chiand da frutt cchiù chëltëvat.

Dëscrëzzion[càgna | càgna surgente]

Në mir štërpar gl viern

Gl mir è n’álbërë pëccërigl, spëgliuand ë 5-12 m ávëtë, chë na ciuffa fota e spasa e rádëchë chë zë tròvanë ngima ngima.

Frunn[càgna | càgna surgente]

Lë frunn suó altèrn e sémblëcë, a pággëna ëval, sëcat lep lep, chë na ponda pëzzuta e na bbas attënnata, ë 5-12 cm ë luongh e 3-6 cm ë larië, pëlat a part ngíma e chë na ndicchia ë pëlama a part pë sott. Gl përnucc è luongh 2-5 cm.

Sciuor[càgna | càgna surgente]

Gl sciuor suó ërmafrëdit ë chëlor gghiangh-rësat fòr fòr e gghiangh pëddend, a simmëtría pëndámëra. Tiev na cròlla chëmbòšta da 5 pètalë e suó larië 2,5-3,5 cm e ëvarië ínfërë. Suó rëštritt a nfiurëscènz a curimm, a númmërë ë 3-7. La scërita zë fa a la primavera. La mbëllënazion è fatta da gl nzètt.

Sciuor ë mir

Frutt[càgna | càgna surgente]

Gl frutt (chë zë chiama a la štessa manèra ë la chianda: mir, pl. mela) zë forma pëbbía ë l’abbëttatura ë gl rëcëttáculë scëral anziema a gl ëvarië e pëcciò è në fávësë frutt; è tunn, ruoss da 5 a 9 cm ë diámmëtrë, apprima verd e quann è fatt tè në chëlor chë cagn da lë ggiall-verd a lë rusc. Gl ver frutt, chë në vè da la créscëta ë gl ëvarië, è mmèc gl turz che è cchiù tuošt a par a la carn. Gl prëcarp tè 5 carpèllëra dëspòšt comm a na štella a cingh pond; ogn carpiegl tè da un a tre sëmènd.

Cundrarianz[càgna | càgna surgente]

Gl mir è accuot da cchiù mmalatíë pë còlpa ë fugn, tra gl qual la Venturia inaequalis, la cénnërë, la monilios, gl cánghr ë lë pumacëë e la nfracëratura ë lë rádëchë.

Tra gl nzètt, gl cchiù famus suó Quadraspidiotus perniciosus, Dysaphis plantaginea e gl lëpidòttërë Cydia pomonella, Orgyia antiqua e Cossus cossus.