Ruáchënë

'A Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

Lazio Coat of Arms.svg Artícule scritte 'n
sud-laziale/cominése

Lacerta bilineata: në máscurë e na fémmëna acchëmbagnat da na jëcèrta
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Animalia
Phylum Chordata
Subphylum Vertebrata
Class Reptilia
Órdënë Squamata
Sottórdënë Sauria
Infraórdënë Scincomorpha
Famiglia Lacertidae
Jènërë Lacerta
Spèc L. bilineata
Nommenclatura binommiale
Lacerta bilineata
Daudin, 1802

Gl ruáchënë è në sáur ë la famiglia ë gl Lacertidae

Variand dialëttal cumines[càgna | càgna surgente]

  • ruáchënë, / ˈrwakənə /, pl. riáchënë, / ˈrjakənə / (Atini, Gallëniar);
  • ruácanë, / ˈrwakanə /, pl. riácanë, / ˈrjakanə / (Sand Rënat);
  • ráchënë, / ˈrakənə /, pl. id. (Sand Gghiasc);
  • rècanë, / ˈrɛkanə /, pl. id. (Casaluier).

Dëscrëzion[càgna | càgna surgente]

Pur essènn cchiù ruoss arrassëmiglia a na jëcèrta. Quann z’è fatt ruoss pò èss luongh 45 cm chë la coda. Gl chëlor ë gl máscurë è verd chë štrisc ner-bbrunaštr ngim’a la schina e ggiall a la panza; quann è ora ë z’accucchià la canna addëvènda ë chëlor azzurr fòrt. La fémmëna è dë në chëlor chë va da lë verd a lë gghiangh zuzz. Lë zamb tiev cingh deta chë ciert ramb pëccërell

Andó zë tròva[càgna | càgna surgente]

Spasamiend ë L. bilineata pë l'Auròpa

Ssa spèc zë tròva a gl nòrd ë la Spagna, a la Frangia, a Jersey, a Guernesey, a gl punènd ë la Ggërmania, a gl sudd ë la Svízzëra, a l'Áuštria, a Mònachë, a l'Ëtalia, la Slovenia e a la Croazzia.

È štata përtata a gl Kansas a gl Štat Unit d'Amèrëca.

A l'Ëtalia šta pë tutta la pënísëra e 'n Sëcilia. Manga ebbia a la Sardegna.

A gl Friul e a gl lëvand ë gl Vènëtë, gl tërrëtòrië sié z'ammišchia chë quigl ë la Lacerta viridis, spasa a l'Auròpa ë Punènd.

Bbiologgía[càgna | càgna surgente]

Chëmbërtamiend[càgna | càgna surgente]

Gl riáchënë suó agnëmal tërrëtorial. Gl máscurë z’affèrranë iss fra iss, spëcialmènd quann vav ‘n amor.

Magnà[càgna | càgna surgente]

Zë mágnanë artròpëdë, mëllusch e frúschëlë ë tutt manèra e cavvòta pur frutta o bbacch.

Rëprëdëzzion[càgna | càgna surgente]

Quann tiev ddu ann puonn chëmënzà a zë rëprëduc.

Gl máscurë chë cámbanë a sul e chë suó tërrëtorial, ‘n tiemb ë la frëquëndazion a la primavera (quann zë rëvíglianë da gl suonn ë gl viern), suó në muar fërrign: z’affèrranë asènn gl cuap, facènn vëdé la canna azzurr a gl at máscurë e frëštuènn l’aria chë la coda.

Gl máscurë chë veng zë pò accucchià chë la fémmëna. Ndramind sagl iss ammòrza la fémmëna e cë móccëca a në fiangh.

Dòpp cach sëmmana, la fémmëna cava në nid prëfunn na dècëma ë cëndímëtrë e fèta da 5 a 25 òva, lòngh cchiù o men 18 mm, chë scòccianë dòpp 3 misc.

Sottëspèc[càgna | càgna surgente]

Cë në štav cingh:

  • Lacerta bilineata bilineata Daudin, 1802
  • Lacerta bilineata chloronota Rafinesque-Schmaltz, 1810
  • Lacerta bilineata chlorosecunda
  • Lacerta bilineata indet (Elbing 2001)
  • Lacerta bilineata fejervaryi Vasvary 1926