Sécena

'A Wikipedia.
Jump to navigation Jump to search

Lazio Coat of Arms.svg Artícule scritte 'n
sud-laziale/cominése

Sécena
Ruis.jpg
Crassifecazzione scientìfeca
Dëminië Eukaryota
Regn Plantae
Sottërègn Tracheobionta
Superdëvësion Spermatophyta
Dëvësion Magnoliophyta
Class Liliopsida
Sottëclass Liliidae
Órdënë Cyperales
Famiglia Poaceae
Tribbù Triticeae
Jènërë Secale
Spèc A. cereale
Nommenclatura binommiale
Secale cereale
L., 1753

La sécena (Secale cereale L., 1753), è ne ceriale spase a le zzòne tembrate.

Esišt la sécena vernaréccia é chélla de štaggione. A l’Auròpa cendrale vè cheltevata quasce ndutt la sécena vernaréccia, che pò sfrettà mègl l’úmmede che fà gl viérn é resišt a na pessíbbele sécca a premavéra, predecènn de cchiù. La sécena de štaggione ze cheltiva sule addó ce šta gl perícule de ilate tardive é a la mendagna ngòpp’a terrine che uárdane a misijuorn. Ze sémmena a settiémbr/ottobbr é ze recògl a gl autunn. La sécena resišt mègl de le rane a gl clime assutt é vendrate.

Štòria[càgna | càgna surgente]

È une de gl ceriale clássece de gl tiémb andiche. Ze créde ca fòtt cheltevate già 2000 - 3000 ann fa dénd a le cámbera de rane de l’Asia menore addó crésc m’prengipie comm èrva malamènd é addó éva spasa n’cheltevaziune ammešchiate.

Use[càgna | càgna surgente]

La sécena vè addeprata peddecchiù a l’Auròpa cendrale é de levand é a la Scandenavia pe preduce le pane nire.

A la Germania éssa vè addeprata peddecchiù comm mangime pe accebbà gl agnemale é comm ceriale pe fà le pane. Jéss a gl 2004 suó štate recòte 3,9 meliune de tennellate de sse ceriale ngim’a 635.000 èttare de terréne. Da chéss suó štate recacciate 706.000 tennellate de farina de sécena pe preduce le pane. Da gl 2004/05 la sécena vè cheltevate pure comm elemiénd fennamendale pe preduce bioetanòle. Éssa vè addeprata pure pe preduce alcol. Presèmbie gl mègl tipe de vodka viéve predott che la sécena. Gl famuse Kornbrand vívete spiss a la Germania de gl Nòrd è pellecchiù ne predott de la sécena.