Pezzulo

Dda Wikipedia.
Vaje a: navigazione, truova
Gnome-emblem-default.svg
'E chest'articulo nce sta pure na verzione stabbele, chesto vô dicere ca grammatecalmente songo corrette. Pe vedé 'a verzione stabbele clicca ccà.


Pezzulo
Pozzuoli-Stemma.gif
Nomme ufficiale: Pozzuoli
Stato Flag of Italy.svg Italia
Reggione: Campania
Pruvincia: Napule
Estenzione: 43 km²
Pupulazzione: 108.148 (02/2007)
Denzità: 1.933 ab./km²
'E riune: Arco Felice, Campana Annunziata, Licola Centro, Licola Lido, Lucrine, Montenuovo, Monterusciello, Pisciarelli, Toiano
Commune vicini: Giugliano in Campania, Napule, Quarto, Vacule
Coordinate giugrafiche:

40°49′23″N 14°7′20″E

Codice pustale: 80078
Prefisso pe
ttelefuna':
081
Santo prutettore: San Procolo
Festa d'o patrono: 16 'e nuvembre
Localizzazione
Pezzulo
Pezzulo
Sito: comune.pozzuoli.na.it
Pezzulo
vista 'a copp' a cullina d' 'a Sulfatara

Pezzulo[1] è nu commune d ''a pruvincia 'e Napule 'e 82.131 perzone.

E' una d ''e ppoche città ô munno ca tene dduje anfiteatre rumane, comme a Budapest, Metz e Petrnoell. D ''o puorto 'e Pezzulo parteno nave pe ll'isole 'e Ischia e Proceta.

Pusizione e territorio[càgna | càgna surgente]

Se trova 'ncopp 'o golfo 'e Pezzulo, dint' 'a 'na zona 'e vurcane, 'e Campe Flegree (ca vo' dicere 'e terre 'nfucate), ca accumprenne 'nu vurcano ancora in attività, 'a Solfatara. 'Nu fenomeno 'e chesta terra 'e 'o bradisismo, ca fosse l'aizarse e l'avasciarse d' 'o livello d'a terra appriessa all'aumento d'a prissione 'e sotto terra. L'aizarse dint' a poco tiempo d' 'o livello d' 'o mare dint' all'anne '80 facette affunnà 'o puorto, ca fuje spustato 'na cinquantina 'e metre cchiù annanze 'e comme se truvava primma.

Storia[càgna | càgna surgente]

'O Serapio

Pezzulo fuje funnada dint' 'o 528 AC 'a 'na maniata 'e esule ca venevano 'a Samo, e fuje chiammata Dicearchia, ca vo'dicere guverno justo [2]

Dint' 'o 421 AC passaje 'e mano a 'e sanniti. Doppo 'a cunquista rumana d' a Campania (228 AC), Puteoli (accussì fuje chiammata, ve vvia d' 'e tante surgente d'acqua suffregna) accumminciaje a addivintà sempe cchiù 'murtante e 'o porto suojo addivintaje ono d' 'e cchiù 'mpurtante p' 'e cummerce 'e chillu tiempo.

Dinto 'o 194 AC Pezzulo addivintaje 'na culonia rumana a da allora addivintaje 'o purto princepale rumano [3].

'A jontajeno a Roma e all'ate ccitta cchiù' mpurtante d' 'a Campania cu 'na bbona rete 'e vie, e tutte 'e cchiù 'mpurtante ccittà maritteme 'e ll'Uriente ce facettero stazione 'e cummercio. 'A scesa d' 'a città 'e Pezzulo accumminciaje attuorno 'o 70 d.C., quanno s'arapette 'o puorto d'Ostia, vuluto 'a ll'imperatore Claudio, e fernuto 'a Nerone.

Chianu chianu 'a costa s'affunnaje, pe' causa d' 'o bradisismo, e uubrigaje tutta 'a pupulazione a lassare, attuorno 'o V seculo, 'a parta cchiù vascia d' 'a città, spustannose dinto a chillo ca mmò se chiamma 'o Rione Terra, ca fuje atturniato 'e mura e addivintaje 'o castrum pezzulano.

Ô pprincipio d' 'o XVI seculo, Pezzulo fuje cugliuta da varie terramote e d' 'o bradisismo. 'E pezzulane, atterrute 'a chisti fenomene, accumminciajene a se ne ji' 'e casa a fore 'e mmura, 'nfino a furmà vicino 'o mare 'nu villaggio fatto 'e casarelle 'e piscature.

'A notte tra 'o 29 'e settembre e 'o 30 'e settembre d' 'o 1538 'nu terramoto distruggette, tra 'o lago d'Averno e 'o Monte Barbaro, 'o villaggio 'e Tripergule. 'A terra s'arapette e cacciaje tantu mmateriale ca furmaje 'na cullina, ca fuje chiammata 'o Monte Nuovo.

Dint' 'a sicunna guerra munniale, a città fuje pigliata 'e mira d' 'e bumbardamiente 'e ll'alleate, pe mezzo d' 'o puorto (ca deva carburante ê nave 'a guerra), 'o stabbelemiento 'e ll'Ansaldo (ca fabbricava artiglieria) e pe via d' 'a line d' 'a ferrovia Napule-Romma ca ll'attraverzava.

'A città antica, 'o Rione Terra fuje abbandunato appriessò 'o bradisismo de ll'anne '70, e è oggie 'a paricche anne 'n fase d'accunciamiento. Oggie se ponno visità 'na grossa parte d' 'e sutterranie e 'na parte d' 'a superficie. 'A città è custruita 'ntriccianno 'o vviecchio e 'o nnuovo. Mmiezo ê palazze custruite appriesso 'a guerra munniale se ponno truvà assaje piezze 'e strutture antiche rumane.

Gemellagge[càgna | càgna surgente]

Note[càgna | càgna surgente]

  1. Chistu nomme napulitano (Pëzzulo) se trova dinto a: Antonio Altamura, Dizionario dialettale napoletano, 1968 / 2° ediz., Fausto Fiorentino (Napule). Ate dizziunarie scrivono pure Pezzule comme a: [1]
  2. 'Nata tradizzione dice ca Pezzule fuje 'nu puorto d' 'e cumane. 'Nverità, chesta sulo apparentemente è 'na cuntraddizzione. 'Nfatte po' bbuono essere ca 'e cumane funnajene dinto a cchisto posto uno d' 'e puorte ca ce permettevano 'e cuntrullà tutto 'o golfo 'e Napule. E same arrivajene cchiù tarde, quanno sagliette 'o putere 'o tiranno Policrate, tanta gente 'e l'aristocrazia avettera pe' fforza lassà Samo e se ne jire all'Italia meridionale. A chilli tiempe a Cuma rignava 'n oligarchia terriera, e pare naturale penzà ca, pressate dall'etrusche, 'e cumane avarriano fatto venì cu' piacere ati aristocratiche ca avessero ajutato lloro a defendere 'na zona 'mpurtante d' 'o lloro sistema 'e stazione d' 'a costa.
  3. [2] Pezzulo, a 'e tiempe d' 'e rumane: se po' vedè ca nun ce stà 'o Monte Nuovo e accusì o Laco 'e Lucrine era assaje cchiù gruosso, spartuto d' 'o mare d' 'o promontorio d' 'a via Herculea (ca auniva Pezzulo a Baia e Miseno), ca mo' sta affunnato mmiezo 'o mare (plastico ca sta esposto dint' 'o Museo archeologico d' 'e Campi Flegrei ô Castello Aragonese 'e Baia).

Autre pruggiette[càgna | càgna surgente]

OmegaWiki
Ncopp'a OmegaWiki nce sta 'a nfromma lessecologeca ncopp'a Pezzulo.