Campania

Chist'articulo nun è stato traduciuto cumpretamente. Si tenite genio, 'o putisseve fà pure vuje. Grazzie assaje! ... Ma nunn'ausate metode tipo Babelfish.

Chist' articulo è sulo na bozza (stub). Si ce può ddà na mano, p' 'o fà addeventà nu poco meglio, spriemme ccà. Pe ssapé comm' he 'a fà, guarda ncopp' ê cconvenzioni 'e Wikipedia. Pe ssapé quale so' tutte quant''e stub, vaje a vedé 'a categoria stub

Campania
Nomme ufficiale:	Campania
Capoluoco:	Napule
Zona:	'a Talia meriddiunale
Estenzione (quant'è gruosse):	13.595 km²
Pruvincie:	Avellino, Beneviento, Caserta, Napule, Salierno
Populazzione (quanta ne simme):	5.804.000
Denzità (comme ce stamme):	419,4 ab./km²
Commune:	551
Presiriente:	Antonio Bassolino
Sito d''a reggione:	sito.regione.campania.it

A Campania è na reggione 'e l'Italia Meridionale. Conta 5.804.000 abitanti (censimento 2001 [1]) e tène a denzità 'e pupulazione chiù auta dé regione italiane ma è a siconda, aropp' 'a Lummardìa, pe' nummero totale 'e abitanti. O capo luogo sujo è Napule. è tuccata a ovest, sud-ovest cu 'o Mare Tirreno, a nord-ovest cu 'o Lazzio, a nord cu 'o Mulise, a nord-est cu 'a Pùglia e a est cu 'a Lucania.
'O nomme Campania vene d''o termene latino campus ca vò dicere campagna e, pe mesca linguistica, d''o termene osco Kampanom, cu cuje se 'ndicava l'area da zona d''a cità 'e Capua.

Etimologia

'O nomme Campania vène do termene latino 'campus', ca vò dicere campagna, e pe mesca linguistica, d'o termene osco 'Kampanom', cu cuje se vuleva 'ntennere l'area int'é vecinanze da città 'e Capua. E pure, s'à da precisà ca 'e studie a riguàrdo nun songo arrevate a cumclusione univuche, pecché nun è chiaro si a parola 'Campania' fosse na derivazione 'e l'aggettivo mudificato 'e Capua (Capua, Capuania, Campania), o pure s'adda mèttere a cumfronto cu "campagna", comme facésse presupponere l' espressione canusciuta "Campania felix". Si o senzo fosse chisto, se vò sottalineà ca o sustantivo latino "campus" tène propeto o significato 'e "chiana, campagna chjena", ca stesse a 'ntennere, assjeme, o clima favorevule pure canusciuto, a fertilità particulara e a bellezza 'e l'area.

Geografia

Pe chellu ca reguarda o rilievo, putimmo pe primma cosa distinguere, a dorsala appenninica centrala, ca va ra nord-ovèst a sud-èst e cumprenne massicce comme: (Matése, Taburno, Avèlla, Terminio, Cervialto, Alburno, Cervati), a cuje sègue verzo est na zona 'e autechiane e conche (Benevjento, Montecalvo Irpino, Ariano Irpino,Valle Caudina, ecc). Int'a zona litorala truvammo massicce 'e origena vulcaneca (Somma-Vesuvio, Campe Flegreje) e 'e origena sedimentaria (monte Lattare e Massico). é chiane chiu 'mpurtante songo ao nòrd chella dp ciumme Garigliano e chella do ciumme Vulturno; quest'urdema tocca a sud o surco dp ciumme Sarno e custituisce a Chiana Campana, chiu propeta, fertile e cu na cumcentrazione auta 'e pupulazione. Arricurdammoce, pò, a chiana do ciumme Sèle a sùd, ca forma a chiana 'e Pestum e a chiana salernetana. A est dé massicce 'e lAlburno e do Cervati se stenne o Vallo 'e Diano attraverzato d'o ciumme Tanagro ca ao prencipio éva nu laco pleistocenico gruosso. É ciumme se meneno 'n prevalenzia int'o Tirrèno e teneno na currèra spigulosa, cu gole a burrone tra é massicce varje da regione. É fonte songo cupiose e sorgeno aé pjere dé riljeve calcarie, addò songo frequente fenomene carseche.

Isule

L'arcipèlago campano jè compuoseto ra 3 isule prencepale: Ischia, Capre e Proceta, cèlebre pe tutto o munno pe é bellèzze naturale e ra ati doje isule menore, Vivara (attaccata a Proceta ra nu ponte) e Nisida (attaccata ao cumtinente).

Nisida

Nisida (d'o grjeco isula peccerella) jè n'isula peccerella ca fa parte 'e l'arcipèlago 'e l'isolè Flegrèe, a poca distanzia d'a custjera 'e Capo Pusilleco, a l'intèrno do territorio da città 'e Napule. o "status" ca tène 'e isula, antanne pacifico, ogge vène cumtestato pecché ra cocche decènnio è cummunecato ra nu puntile luongo 'e preta ao cumtinente.

Capri

L'isula 'e Capri se trova int'o golfo 'e Napule. Sita rimpètto â penisula surrentina, jè canusciuta pe a bellèzza soja d'é tjempe 'e l'impèrio romano. L'isula è, a differènzia dé vecine Ischia e Proceta, 'e origena carsica. Ao prencipio éva aunata â Penisula Surrentina, ma chiu tarde fuje agliuttuta pe na parta d'o mare e spartuta quinde d'a terraferma, addò ogge se trova o stritto 'e Vocca Piccerella. Capri appresènta na struttùra morfologica cumplessa, cu cime 'e mèdia altèzza (Monte Sularo (589 m) e Monte 'e Tiberio (334 m) e autechiane alarghe 'nterne, tra cuje o prencepale è chillo annummenato "'e Anacapri homme i merd!!".

Ischia

L'isula 'e Ischia, 'e 46 km² e' superficja e 61 mila abitante circa jè a chiu grossa 'e l'isule do golfo 'e Napule. D'o punto 'e vista ammenistrativo se sparte a seje cummune: Barano 'e Ischia, Casamicciula, Furijo, Ischia, Lacco Amèno, Serrara Funtana, pure ca è stata appresentata na pruposta 'e leggia regionala 'e iniziativa popolarèsca pe puté arrevà a unu 'Cummune Unico' 'e l'Isula 'e Ischia, criato pe referendum popolare. Pe o mumento se sta aspettanno n'indizione ra parta da Regione Campania, pure ca nun ce stanno obblighe a pruposeto. D'o punto 'e vista naturale l'isula appresènta assaje caratteristiche, ca le veneno pure ra l'origena vulcanica, ca tra l'ati cose ha rennuto possibile o sviluppo 'e n' attività economica prupizia, mannata annanze d'o turisme sia termale, ca balneare. O Monte Epomeo, è a cimma chiu ajaveta 'e l'isula 'e Ischia, cu 789 metre. Pe ce arrevà se pote ì fino e a lucaletà annummenata Funtana e ra là s'à da ì annanze a père fino e 'ncoppa â vétta o, comm ausaveno 'e campagnuole antanne, 'n cuollo aé ciucce. A vecino â cimma 'e tufo vèrde ce stanno é rjeste 'e n' eremo e a chiesélla addedicata a S. Nicola 'e Bari. D'a cimma se pote veré na visuale 'e bellèzza 'ncumparabile ca va ra Capri, a Ponza, Gaeta, Napule, o Vesuvio, é Monte Lattare e a penisula surrentina.

Vivara

L'isula 'e Vivara jè n'isula piccerella do golfo 'e Napule situata a poca distanzia ra l'isule 'e Proceta e 'e Ischia e appartenenta ao gruppo 'e l'isule flegrèe. L'isula ammesura 0.4 km² sirca e tène nu perimetro 'e 3 km circa cu na forma 'e mezaluna; o' riljevo chiu ajaveto ammesura 110 mètre 'ncoppa ao livèllo do mare e sta situato ao centro 'e l'isula. Vivara sta sottaposta â giurisdizione ammenistrativa do Cummune 'e Proceta, a cuje sta cummunecata ra nu ponte suttile. Sta disabitata e ghiè na resèrva naturala statala, parta do parco regionale dé Campe Flegreje. Tutto o litorale suojo pò fa parta 'e l'area naturala marina pruteggiuta Regn 'e Nettuno. É ponte estrème songo a pontà 'e Mjezojuorno a Sud e a ponta Capetjello a Nòrd, arrevutata verzo l'isula 'e Proceta. A ponta d'Alaca, a Ovèst, defenesce o punto chiu stritto do canale 'e Ischià, pe tramente tutta a custjera orjentala, ripida e scuscèsa, vèna chiammata a Carcara.

Clima

A Campania se pote spartere a doje zone climatiche: chella cu nu clima mite, 'nfluenziata d'a presènzia do mare, ca cumprènne a costa do casertano, do napulitano e a costa do salernetano (assjeme a l'arcipèlago) addò se poteno sèntere chiu assaje é benefìcie do mare; e chella cu nu clima chiu rigido, ca cumprènne é zone 'nterne addò se sènte a presènzia da muntagna: pe chestu a vjerno int'é zone 'e muntagna se rigistreno temperature rigide, e pure int'é valle nu mancheno gelate e banche 'e neglia, aé vota accumpagnate ra ciuccate 'e néve ca se fanno sempe chiu cupiose mano mano ca se trase dint'ao paése e se saglie 'e altitudine. Â està se pote arrevà a temperature aute e ce stanno jurnate a sole chino, e pure é caratteristiche orografiche e a 'nfluènzia benèfica do mare, renneno o cavero chiu suppurtabile.

D'o punto 'e vista precipitativo, a chiu parta da regione arresulta esposeta aé vjente ummete atlantiche pe a vecenanzia relativa da dorsala appenninica â custjera. Ne cumsègueno valure chiu tosto abbundante pure 'ncoppa aé coste (media attuorno a 1.000 mm pa anno, a parte cocche valore nu poco 'nferiore 'ncoppa ao litorale casertano). Cosa curiosa, é valure minime é chiovere se rigistreno propeto chiu int'a l'entrotèrra ra chill'atu lato do sparte-aque appenninico: chist'urdemo tenne a fà saglì a ovèst fino e 2.000 mm é valure pluviometriche 'e cocche località 'e l'Irpinia, pe tramente oltre ao sparte-aque a est s'acala subeto fino e 600-700 mm. strunz

Storia

D'é longobàrde ao vicerègno spagnuolo

Verzo o finale do seculo V d.C. é longobarde calajeno 'n Italia arrevànno fino e a Campania. Cu a fundazione do Ducàto é Benevjento e pò cu a caruta 'e Pavia addeventaje principàto e verzo o seculo XI addeventaje pussesso do puntéfice (annummenato d'é storiche 'o balcone do Papa 'ncoppa ao Sud Italia'), a Campania perdètte l'unità, pecché o rjesto do territorio rummanètte a Bisanzio. L'anno 1030 é normanne acquisètteno o feudo é Aversa, primmo pussèsso do loro ao Sud Italia. A Campania fuje pò aunata cu o Règno 'e Secilia, e miso 'n mano aé suvrane respettive (Altavilla, Hohenstaufen, Angioine e Aragunèse). O Regno 'e Secilia addeventaje chiu tarde nu vicerègno da Spagna, e o vicerré stèva 'e sède a Napule, ca addeventa capitala. A pulitica dé suvrane spagnuole stéva da parta dé cete chiu aggiate: chestu provocaje é rebellione d'a parta dé classe chiu povere. Una dé fiure da rebellione 'e chest'epuca fuje Masaniellò, ca purtaje annanze na campagna agguerruta contro ao vicerré.

D'é Borbone a l'Unità 'e l'Italia

Doppo da uèrra 'e successione polacca a Campania passaje aé Borbone. O primmo re fuje Carlo 'e Borbone, rummasto cèlebre pe avé abbiate assaje rifòrme 'n campo economico e liggislativo. A capitala, Napule, addevènta centro culturale e 'ntellettuale, 'e chiu 'e addeventà una dé città europeje chiu pupulose e avanzate. Doppo 'e l'esperjenza corta da Repubblica Partenopeja 'e Napule, ao 1799, Napulione Bonaparte annummenaje Re 'e Napule ao cainàto Gioacchino Muràt ca abolètte na vota e pe sempe o feudo. Doppo 'e l'età 'e Napulione o Cumgrèsso 'e Vjenna turnaje a affidà o Regno dé Doje Secilie aé Borbone. Pure a Campania fuja pò 'nteressata int'é rebellione liberale e int'é muvemjente pe l'Unità 'e l'Italia. Ao 1861 a regione fuje annettuta ao Règno d'Italia. Cu tutta a custruzione do centro siderurgico 'e Bagnole e a bunifica 'e cocche zona malarica a regione fuje assaje tuccata ra l'emigrazione.

Doppo d'a uèrra

Durante a siconda uerra mondiale a Campania fuje o tiatro 'e cocche operazione militara cèlebre, comme o sbarco a Saljerno e é Quatte jurnate 'e Napule. Doppo d'a uèrra a Campanià facette parta 'e chillu gruppo 'e regione do Sud Italia, fonte 'e emigrazione chiu assaje verzo o Nòrd Italia.

Int'a l' anne 1970 e Anne 1980 se vedètte n' aumènto da criminalità organizzata . O 23 'e nuembre 1980 succedètte nu tarramoto ca ne colpètte na parta grossa. Ogge ancora a Campania rummane na regione italiana cu parecchie prublematiche, a primma jè a criminalità organizzata e l' emergènzia da munnezza.

Pupulazione

Cu é 5.790.187 abitante ca tène, a Campania jè tra é regione chiu abitate 'e l'Italia, e ghiè pure chella cu a denzità abitativa chiu auta (427,7 ab/km²). Ma é squilibrie da distribuzione 'e l'abitante 'ncoppa ao territorio songo enorme: é pruince 'e Avellino e Benevjento tèneno 156 e 139 àb/km² a peròna; chella 'e Caserta ne tène o duppio (333 ab/km²) e adderettura chella 'e Napule ne tène 2.632, e ghiè a pruincia cu a denzità 'e pupulazione chiu auta 'e tutta Italia. Doppo 'e Napule songo Saljerno e Giugliano é città chiu pupulose (l'urdema jè a città nu capo luogo chiu pupulosa 'e l'Italia).

A Campania tène l'indice 'e natalità chiu auto 'e l'Italia e ogge avanta a percentuala chiu auta 'e giuvene. Se pote dicere ca chella 'e Napule jè na cunurbazione, addò però mancheno assaje servizie (rete 'e ferrovie, securtà, descarreche adeguate).

Ao 2006 (fonte: annuario statistico italiano 2007) é nasciute fujeno 64.096 (11,1‰), e é muorte 46.482 (8,0‰) cu nu 'ncremjento naturale 'e 17.614 unità a cumfronto do 2005 (3,0%). É famiglie tèneno 'n media 2,8 cumpunjente.

A Campania jè a regione italiana cu o tasso 'e suicidì chiu vascio (2,6 pe 100.000 abitante ao 2007 a cumfronto cu na media nazionala 'e 5,6) Fonte: CNEL, 2007.

Cà abbascio vèneno mise 'e primme 13 cummune da regione pe pupulazione.

'Mpressa	Città	Pruvincia	Pupulazione (ab)	Stesa (km²)
35px	Napule	Pruvincia 'e Napule	966.209	117
	Salierno	Pruvincia 'e Salierno	140.580	58
35px	Giugliano	Pruvincia 'e Napule	113.843	94
	Torre ao Grieco	Pruvincia 'e Napule	87.890	30
35px	Pezzulo	Pruvincia 'e Napule	83.364	43
35px	Casoria	Pruvincia 'e Napule	80.020	12,03
35px	Caserta	Pruvincia 'e Caserta	79.161	53,07
35px	Castiellammare 'e Stabia	Pruvincia 'e Napule	65.403	17
35px	Afravola	Pruvincia 'e Napule	63.857	17,99
	Beneviento	Pruvincia 'e Beneviento	62.937	130
35px	Marano 'e Napule	Pruvincia 'e Napule	58.938	15,45
	Avellino	Pruvincia 'e Avellino	57.068	30,41
35px	Puortece	Pruvincia 'e Napule	55.786	4

Parlate locale

Articulo prencepale: Lengua napulitana

 Campania se sconta l'esistènzia 'e assaje dialette. A Campania e o Veneto, fanno parta 'e chelli regione addò 'e parlate locale se songo mentenute chiu assaje.  Campania esisteno: o dialètto salernetano, ca se parla â Pruincia 'e Saljerno, o dialètto casertano (ma s'aveese 'a parlà 'e dialètto mondraonese-sessano) ca se parla int'a chiu parta da Pruincià 'e Caserta e ca se pote aunà cu é parlate do ''sud Pontino'', chella parta do Lazzio addò se parleno dialette 'mparentate assaje cu chille da Campania; o dialètto beneventano, ca se parla â Pruincia 'e Benevjento, o dialètto avellinése ò pure ditto irpino ca se parla inte a quase tutta a Pruincia 'e Avellino e é dialètte ischitane ca se parleno 'ncoppa a isula 'e Ischia. O napulitano se parla int'ao territorio ca se trova int'a' Pruincià 'e Napule, â parta chiu occidentala da Pruincia 'e Avellino ao Baianése e int'ao cummune 'e Marzano 'e Nola e â parta chiu meridionala da Pruincia 'e Caserta (a Castjello, Aversa e cummune vecine, a parta a zona situàta fra Villa Literno e Villa 'e Briano addò se parla o dialètto casalese). Â-Afravola o dialètto afravulése cagna d'u napulitano sultanto pe a sustituzione da "a" finala accentata cu a "o" finala accentata. 'E tutte manère, se tratta 'e spartemjente artificiale, pecché, comme pe tutta l'Italia, ogni paése tène nu dialètto differènte ra chillo do paése vecino, pure a distanzia 'e poche chilometre.

Usanze e tradizione locale

• É Prijatorie (Cerreto Sannita)
• Fèsta 'e Santu Nicola (Fragnéto Monforte)
• Prucessione dé Giglie (Brusciano)
• Fèsta 'e Moncastjello e Disfida dé Trumbunjere (Cava dé Tirrène)
• Fèsta da Maronna 'e l'Olmo (Cava dé Tirrène)
• Fèsta 'e Mater Domini (Nucèria Superiora)
• Fèsta dé Sante Cosema e Damiano (Eboli)
• Fèsta 'e Santu Matteu (Saljerno)
• Fèsta dé Quatto Altare (Torre ao Grjeco)
• Fèsta 'e San Gennaro (Napule, 19 'e settèmbre)
• Fèsta da Maronna 'e l'Arco (Sant'Anastasìa )
• Fèsta da Maronna dé Grazie (Giuljano)
• Fèsta da Maronna dé Galline (Pagani)
• Fèsta dé Giglie (Nola)
• Vuolo 'e l' Angele (Ottajano)
• A Tombula (int'aé fèste 'e Natale)
• Fèsta 'e l'uva (Solopaca)
• O Carnevale 'e Capua
• O Carnevale 'e Villa Literno
• O Carnevale 'e Savjano
• A Chjena (Campagna)
• É Fucanuole (Campagna)
• Maio 'e Santu Stèfano (Bajano) 25 'e dicèmbre
• Prucessiona da 'Mmaculata Cuncezione (Torre ao Grjeco) 8 'e dicèmbre
• Prucessione 'e Santu Mechèle Arcangelo (Sturno) 8 'e Magge e 29 'e Settèmbre
• O Presèpio Vivènte 'e Morcone o 3 'e gennajo

Economia

A Campania 'n Italia se classifica ao sèttimo posto comme PIL lordo.

Pe l'Eurostat, l'istituto dé statistiche 'e l'Unione Europeja, a Campania sta tra é regione chiu povere 'e l'Europa. A rènneta da regione jè uguala ao 66,2 pe cjento da media cuntinentala, o dato chiu vascio do sud Italia (fermo ao 69,6 pe cjento).

A Campania, doppo dé Puglie e dè Abruzzi, jè a regione chiu 'ndustrializzata 'e l'Italia meridionala. É pruince 'e Napule, Saljerno e Casèrta songo ra chistu puntò 'e vista é zone chiu ricche. Propeto l'area 'ndustrjala 'e Casèrta, ca se trova a l'asciuta 'e l'autostrada 'e Casèrta Sud, grazie a nu nummero gruosso 'e fabbriche, jè ogge una dé zone chiu 'ndustrializzate da regione e 'e tutto o Meridione 'e l'Italia.

Assaje 'mpurtanzia tène o settore alimentare (cumservazione 'e prudotte agricule, pastificie), relazionate cu n' agricultura sviluppata (pummarole, specie a San Marzano DOP 'e l'Agro Nucerino Sarnese e agrume chiu assaje 'ncoppa â cutjera amalfetana), frutticultura e aé derivate ra l'allevamjento (latticine e furmagge, tra cuje a muzzarèlla 'e vofara) int'é pruince 'e Casèrta e Saljerno. A Benevjento jè canusciuta a pruduzione du turrone e du liquore; 'ncoppa a na bona parta da regione stanno presènte cultevazione vitivinicule ca danno origena a vino 'e qualità specjala (Es. Taurasi,Grjeco 'e Tufo,Fiano 'e Avellino).

Pure 'mportante jè o settore meccanico, cu l'Alfa Romeo a Pomigliano a l'Arco, a FMA 'e Avellino e é cantjere navale 'e Castjellamare 'e Stabia, senza se scurdà 'e l'industria aerospaziala ca tène pure into a chesta zona uno dé pole chiu essenziale â Campania cu l'Alenia Aeronautica. A Solofra (AV) stà cumcentrato uno dé chiu 'mpurtante pole europèje pe chellu ca riguarda l'industrie du cuojo e da concia dé pelle; presente int'â zona songo pure assaje industrie chimiche comme a BASF.

O puorto 'e Napule e o puorto 'e Saljerno songo tra é chiu attive 'e l'Italià pe muvemjento merce e passeggjere (pe chiste urdeme chiu assaje chillo 'e Napule).

L'attività attaccata a l'artigianato cumprenne é merlètte, a lavorazione da créta e da ceramica (cèlebre chelle 'e Capo 'e monte e 'e Vjetre), da séta pregiata 'e San Leùcio a Caserta, dé Presèbbie napulitane 'e via San Gregorio Armèno. A Marcianise, ao sud 'e Casèrta, jè presènte uno dé meglio pole industriale 'e l'oreficeria italiana.

U turisme jè sustenùto d'a presènzia abbondanta é bellèzze artistiche e naturalistiche, ca attireno tutte l'anne miliune 'e presènzie.

Mettènno tuttecose assjeme, a Campania appare na regione cu putenzialità economiche grosse, comme pure assaje ati regione do Meridione, putenzialità frenate pe disgrazia ra nu malu guèrno do territorio ra parte 'e l'istituzione.

Ammenistrazione

'E pruince da Campania

D'o punto 'e vista ammenistrativo, a Campania sta spartuta a cinco pruince: a' Pruincia 'e Avellino, ca cumprénne cjentoricennòve cummune, a Pruincia 'e Benevjento, ca cumprénne sittantòtto cummune, a Pruincia 'e Caserta, ca cumprénne cjento e quatto cummune, a Pruincia 'e Napule, ca cumprénne nuantaruje cummune, e a Pruincia 'e Saljerno (a chiu grossa), ca cumprénne cjentocinquantòtto cummune. Napule jè na città metropolitana. O tissuto urbano da regione aùna 'e cinco capeluoghe int'a una cunurbaziona grossa.

Prudutte agroalimentare tradizionale

O ministèro dé Puliteche agricule e alimentare, 'n cullaburazione cu a regione Campania, à arrecanusciute trecjento e cinco prudutte campane comme tradizionale.

Puliteca

Presidente

• Stefano Caldoro

Vìc Presidente

• Antoniò Valiantè - 'risòrs umane'

Assessori

• Enniò Cascettà - 'traspòrt e viabilità'
• Andrèa Cozzolinò - 'agricoltùr ed attivìtà produttive'
• Gabrièll Cundarì - 'urbanistica'
• Mariàn D''Antoniò - 'bilanciò, ragionerià e tributi'
• Alfonsìn De Felicè - 'politìch socialì, parì opportunìtà e politìch giovanilì'
• Enz De Lucà - 'lavòr pubblicì, operè pubblìch e sport'
• Corràd Gabrielè (PRC) - 'istruzionè, formaziòn e lavoro'
• Waltèr Ganapinì - 'ambiènt e proteziòn civile'
• Nicòl Mazzoccà - 'universìtà e ricèrc scientifica'
• Angèl Montemaranò - 'sanità'
• Claudiò Velardì - 'turìsm e benì culturali'

Gallaria 'e fiure

• 

  Avellino

• 

  Beneviento

• 

  Caserta

• 

  Napule

• 

  Napule

• 

  Napule

• 

  Salierno

Diocesì ed abbaziè Cattolichè

D seguìt song elencàt e' diocès o e' abaziè Cattolìch ra' Regiòn Ecclesiastìc Campania.

• Abbazià e' Monteverginè, abbazià territoriàl suffraganeà e' Benevènt (Superficiè: 1 km²).
• Abbazià ra' Santissìm Trinìtà e' Cavà dè Tirrenì, abbazià territoriàl suffraganeà e' Salèrn - Campàgn - Acernò (Superficiè: 10 km²; parrocchiè: 4).
• Abbazià ro' Goletò fondàt ra San Guglièlm ra Vercellì, abbazià territoriàl suffraganeà e' Arcidiocès e' SantAngèl dei Lombardi-Conza-Nusco-Bisaccia.

• Arcidiocès e' Amalfì, sedè arcivescovìl suffraganeà e' Salèrn - Campàgn - Acernò (Superficiè: 150 km²; parrocchiè: 76).
• Arcidiocès e' Beneventò, sedè 'metropolitanà' (Superficiè: 1.691 km², parrocchiè: 116).
• Arcidiocès e' Capuà, sedè arcivescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 500 km²; parrocchiè: 59).
• Arcidiocès e' Napolì, sedè 'metropolitanà' (Superficiè: 274km²; parrocchiè: 287).
• Arcidiocès e' Salèrn - Campàgn - Acernò, sedè 'metropolitanà' (Superficiè: 1.398 km²; parrocchiè: 163).
• Arcidiocès e' SantAngèl dei Lombàrd - Conzà - Nuscò - Bisaccià, sedè arcivescovìl suffraganeà e' Benevènt (Superficiè: 1.290 km²; parrocchiè: 36).

• Diocès e' Acerrà, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 157 km²; parrocchiè: 27).
• Diocès e' Alifè - Caiazzò, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 580 km²; parrocchiè: 44.
• Diocès e' Arianò Irpinò - Lacedonià, sedè vescovìl suffraganeà e' Benevènt (Superficiè: 781; parrocchiè: 43).
• Diocès e' Avellinò, sedè vescovìl suffraganeà e' Benevènt (Superficiè: 394 km²; parrocchiè: 64).
• Diocès e' Aversà, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 361 km²; parrocchiè: 92).
• Diocès e' Casertà, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 185 km²; parrocchiè: 65).
• Diocès e' Cerrèt Sannìt - Telesè - SantAgàt dè Gotì, Sedè vescovìl suffraganeà e' Benevènt (Superficiè: 583 km²; parrocchiè: 60).
• Diocès e' Ischià, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 46 km²; parrocchiè: 25).
• Diocès e' Nocerà Inferiòr - Sarnò, sedè vescovìl suffraganeà e' Salèrn - Campàgn - Acernò (Superficiè: 157 km²; parrocchiè: 54).
• Diocès e' Nolà, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 450 km²; parrocchiè: 115).
• Diocès e' Pozzuolì, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 105 km²; parrocchiè: 67).
• Diocès e' Sessà Auruncà, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 338 km²; parrocchiè: 42).
• Diocès e' Teggiàn - Policastò, sedè vescovìl suffraganeà e' Salèrn - Campàgn - Acernò (Superficiè: 1.986 km²; parrocchiè: 81).
• Diocès e' Teanò - Calvì, sedè vescovìl suffraganeà e' napule (Superficiè: 663 km²; parrocchiè: 70).
• Diocès e' Vallò ra' Lucanià, sedè vescovìl suffraganeà e' Salèrn - Campàgn - Acernò (Superficiè: 1.562 km²; parrocchiè: 138).

• Prelatùr e' Pompeì, prelatùr territoriàl suffraganeà e' napule (Superficiè: 12 km²; parrocchiè: 5).

'A pruvince d''a Campania so':

• Nàpule
• Avellino
• Beneviento
• Caserta
• Salierno.

'A lenguisteca

In Campania se parla, pure co' quacche differenza peccerella, a tutte parte 'o nnapulitano.

• Wikimedia Commons tene file multimediale ncopp'a Campania.